Małgorzata Rosiak Na Svalbardzie pojawił się nowy fragment lądu, który jeszcze niedawno był częścią lodowca. Zdjęcia satelitarne archipelagu wykonane latem, pokazują, że z Austfonny, czyli największego lodowca Svalbardu, znajdującego się na terenie Ziemi Haralda V, wyłoniła się nowa wyspa.
Odkrycie nowej wyspy na Svalbardzie
4 września 2026 roku Norweski Instytut Polarny poinformował w komunikacie prasowym, że nowa wyspa jest przybliżonej wielkości Parku Frongera, czyli obszaru odpowiadającego około 45 hektarów. Pojawienie się wyspy jest przykładem zmian, które w Arktyce zachodzą w szybkim tempie. „Lodowce na Svalbardzie stopniowo cofają się w głąb lądu. W miarę ich cofania się fiordy stają się dłuższe, a lodowce ostatecznie znajdą się całkowicie na lądzie. Jednocześnie stają się cieńsze z powodu cieplejszych lat, w których dochodzi do intensywnego topnienia. W ostatnich latach lodowce na Svalbardzie traciły średnio ponad metr lodu na powierzchni rocznie. To znacznie więcej niż obserwowano wcześniej”, mówi glacjolog Geir Moholdt z Norweskiego Instytutu Polarnego.
Nowa wyspa znajduje się około 400 metrów od lodowca, co wskazuje, że główną przyczyną jest ciepła woda morska, co dobrze pokrywa się z tendencją ocieplenia morza we wschodniej części Svalbardu w ostatnich latach. Cofające się czoło lodowca odsłania wcześniej niewidoczne fragmenty terenu. Zmiany te mają znaczenie nie tylko dla naukowców badających regiony polarne. Przekształcenie terenu oznacza też aktualizację map.
„Z punktu widzenia bezpieczeństwa aktualne mapy są ważne dla wszystkich osób poruszających się po lądzie i morzu. Teren ulega zmianom, zwłaszcza na obszarach podlegających wpływowi lodowców, a mapy stanowią lepszą podstawę do bezpiecznego poruszania się. Korzystają z nich naukowcy i miłośnicy outdooru, ale także gubernator Svalbardu, policja i operatorzy lotniczy na Svalbardzie”, mówi Anne Urset, geodetka z Norweskiego Instytutu Polarnego.
Czy na Svalbardzie pojawią się kolejne wyspy?
Szybkie ocieplanie się Arktyki najprawdopodobniej doprowadzi do pojawienia się nowych wysp w przyszłości. Glacjolog tłumaczy, że „z biegiem czasu lodowce na Svalbardzie prawdopodobnie cofną się w głąb lądu, w kierunku najwyższych obszarów górskich, a wiele z nich zniknie całkowicie. Niektóre lodowce znikną już za naszego życia, podczas gdy największe z nich przetrwają jeszcze kilkaset lat, biorąc pod uwagę obecny trend”.
Wyspy Svalbardu
Wyspy archipelagu Svalbard rozciągają się od 74° do 81° szerokości geograficznej północnej oraz od 10° do 34° długości geograficznej wschodniej. Powierzchnia całkowita Svalbardu to 61 020 km². Obecnie archipelag obejmuje dziewięć głównych wysp. Największą wyspą archipelagu Svalbard jest Spitsbergen. Pozostałe wyspy Svalbardu to:
- Nordaustlandet,
- Edgeøya,
- Barentsøya,
- Prins Karls Forland,
- Kvitøya,
- Kong Karls Land,
- Hopen,
- Bjørnøya.
Poza dziewięcioma głównymi wyspami Svalbard obejmuje również liczne mniejsze wyspy, wysepki oraz szkiery. Około 60% Svalbardu pokrywają lodowce, 30% to teren jałowy, czyli piargi, moreny i skały, 10% to roślinność. Najwyższymi szczytami górskimi archipelagu są Newtontoppen (1 713 m) i Perriertoppen (1 712 m).
Nordaustlandet: Ziemia Północno-Wschodnia na Svalbardzie
Nordaustlandet to druga po Spitsbergenie największa wyspa archipelagu Svalbard. Należy do rezerwatu przyrody Nordaust Svalbard. Około 20 kilometrów dalej, u północnego wybrzeża Ziemi Północno-Wschodniej leży Siedem Wysp (Sjuøyane). W skład archipelagu wchodzi wysepka Rossøya, na której znajduje się najbardziej na północ wysunięty punkt Norwegii.
Na wyspie Nordaustlandet w 1873 roku odbyła się roczna wyprawa naukowa pod kierownictwem Nordenskiölda, której zawdzięczamy zbadanie wielu jej obszarów. To również tutaj jedna z niemieckich załóg stacji pogodowej została uwięziona przez lód po zakończeniu II wojny światowej.
Lodowce na Ziemi Północno-Wschodniej
Na Ziemi Północno-Wschodniej znajduje się najpotężniejszy lodowiec archipelagu Svalbard, Austfonna. Svalbard Museum podaje, że Austfonna i Vatnajökull na Islandii to największe czapy lodowe na świecie.
Źródło: npolar.no; Svalbard Museum; Svalbard, Roger Norum, James Proktor
