Małgorzata Rosiak English version below.
Na ścianie wisiała głowa z zakrwawionymi oczodołami, ale części ciała było tam więcej. Mięśnie wyszczególnione na rysunkach i rzuty na najrozmaitsze strony ludzkiej czaszki. Na środku pokoju stał zaś stół owinięty czarną folią. Spojrzałam w lewo i dostrzegłam wypchane ptaki. Steven Seagal, Guillie Eilish, Jack Nich’owl’son. Była godzina czternasta, ale górę pnącą się za oknem spowijał mrok. Jedynym jasnym punktem był śnieg, który przywiany przez sztorm schronił się w ramionach okiennic. Było tam dokładnie wszystko, co mogłoby znaleźć się w chacie trolla. Może poza ramą, w której utrwalono zapis tego, co wynieśli na skórze ludzie w niej tatuowani. Niedźwiedzie polarne, renifery svalbardzkie, motyle, rybitwy popielate, sowy, manty i psy husky.
Ciszę między pytaniami wypełniał dźwięk maszynki do tatuowania. Nie ustawał i mieszał się z muzyką. Na skórze powoli rysowały się kształty smoka. Proces miał potrwać prawie cały dzień, lecz słowa te w trakcie nocy polarnej brzmiały absurdalnie, jak zwykle o tej porze roku. Podobnie jak pomysł na zakochanie się w tak skrajnie niegościnnym miejscu jak Svalbard. W miejscu, które nie podporządkowało się systemowi odmierzania czasu wymyślonemu przez człowieka. Obydwoje i tak byliśmy już po etapie motyli w brzuchu, zerknęłam więc na zegarek, żeby upewnić się jeszcze raz, a Maciej Pawelec, tatuator z Polski opowiedział mi o magii, która zatrzymała go na archipelagu. Rozmawiamy o pierwszych rysunkach, tatuatorskich granicach, o tym, kto nie powinien się tatuować i co wręcz przeciwnie wytatuował sobie człowiek uciekający na skuterze przed niedźwiedziem polarnym w Piramiden.
Zjawiasz się tutaj wyłącznie nocą polarną? Zastanawiam się, jak znalazłeś się na Svalbardzie.
Czternaście lat temu przeprowadziłem się do Trøndelag. Tam otworzyłem studio tatuażu. Jeden z moich znajomych Norwegów powiedział, że muszę zobaczyć Svalbard, bo to miejsce według niego pasowałoby do mnie bardziej. Wygooglowałem archipelag i pomyślałem, że oprócz górników i paru innych osób to miejsce nie jest zbyt wielkie i ciekawe.
Co było potem?
Przeprowadził się tu jeden z moich klientów, a ja i tak robiłem już objazdówki wokół swojej miejscowości. Praca tatuatora przypomina koczowniczy tryb życia. Musisz się ruszać, rozwijać, spotykać ludzi. Zapytałem, czy mógłbym przyjechać, spędzić z nim trochę czasu, zobaczyć, jak wygląda to miejsce, pozwiedzać, potatuować. Był marzec 2023 roku. Przyjechałem tu i od tamtej pory jestem cyklicznie. To miejsce jest magiczne. Już wiem, że w stu procentach lubię tu być.
Podzielam to zamiłowanie.
Śni ci się Svalbard?
Śni mi się.
Wiadomo, że tak. To jest magia.
Studio, w którym rozmawiamy, wygląda na urządzone na stałe. To jest twoje miejsce pracy, twój dom. Sam zorganizowałeś tę przestrzeń, wydaje się bardzo ciekawa?
Wszystkie te plakaty, które tu wiszą, robiłem tutaj przez ostatni rok, za każdym razem, kiedy przyjeżdżałem.
Widzisz różnicę w tatuowaniu na Svalbardzie, a tym, co tworzysz w innych miejscach na świecie?
Na Svalbardzie mieszkają ludzie różnych kultur. Kiedy przychodzi do mnie klient z Francji i widzę jego tatuaże, doskonale zdaję sobie sprawę z tego, kto go tatuował i jaki miał styl. Inny będzie tatuaż na przykład z Rosji. Widać to po tym, jak ciągnięte są kreski i jak wykonane są te same motywy. Chodzi o old school albo nowe surrealistyczne rzeczy.
Masz jeden ulubiony styl?
Jestem rzemieślnikiem. Czym chata bogata.
Tworzysz tatuaże od podstaw, czy częściej zdarza się, że klient przychodzi do ciebie z wymyślonym pomysłem i przenosisz go na skórę?
Wszystko zależy od klienta, ale prawda jest taka, że w dobie AI ludzie przychodzą z gotowymi wzorami i nakłonienie kogoś do zrobienia czegokolwiek innego jest trudne. Wiesz, jest różnica pomiędzy studiem tatuażu a salonem tatuażu.
Opowiesz o tej różnicy?
Różnica wygląda w ten sposób, że masz tatuatorów lub artystów, którzy specjalizują się w swoim własnym wykonaniu. Robią dany rodzaj pracy i ludzie przychodzą do nich wyłącznie po to. To miejsce nie jest takie. Wymaga znajomości różnych technik i metod. Artysta zrobiłby część, ale jeżeli nie umiałby porządnie pociągnąć linii ani zrobić jakiegoś oldschoola czy fineline’u… Teraz jest on najbardziej istotny, bo przez ostatnie siedem lat cała moda przeszła właśnie na fineline, czyli na małe wzorki. I to musi być dobrze doręczone, wtedy ludzie wracają.
Ludzie przychodzą z rysunkami wygenerowanymi przez AI? Co o tym myślisz? Czy poniekąd nie odbiera to tatuatorom, artystom tego, co kochają najbardziej? Jeśli dobrze rozumiem w każdym takim zawodzie, pasji chodzi o sam moment tworzenia, w którym chyba wszyscy się kiedyś zakochaliśmy.
Dla mnie to jest nowe medium. Spojrzenie na coś, co można rozwinąć. Nikt nie powiedział, że musimy z tego korzystać. Wiadomo, że żaden z tatuatorów nie jest drukarką. Oprócz portrecistów i realistów.
Wyobrażasz sobie, że kiedyś powstaną takie drukarki, które będą tatuowały na ludziach?
Jestem za tym, jak najbardziej.
A ty co wtedy będziesz robił?
Wtedy tacy, którzy będą najtwardsi, zejdą do podziemia i ich robota będzie w cenie. Cała reszta pieczątkowców po dekadzie będzie do wyrzygania i nudna. Może przejdziemy na nowy poziom skaryfikacji, czegoś, co było rozpowszechniane od 2000 roku. Może będzie 3D, może koniec świata. Nie nam się nad tym zastanawiać.
No dobrze, nie zastanawiasz się nad przyszłością, to w takim razie, jakie myśli skradają większość twojego czasu nocą polarną?
To miejsce jest magiczne. I przywołuje. Tak jak ty mówisz, tak samo mówi Dominika, która ma na to dobre określenie. Dostajesz gorączki svalbardzkiej i w ten, czy w inny sposób musisz tu być. Ja znajduję tu spokój, mój własny azyl.
Svalbard jest specyficzny. Daje tyle ciszy i spokoju, że jest w stanie się złapać własne myśli. Wolałabym go utrzymać dla nielicznych. I nienawidzę tego, co się tutaj teraz dzieje.
Ciszę w głowie?
Svalbard jest specyficzny. Daje tyle ciszy i spokoju, że jest w stanie się złapać własne myśli. Wolałabym go utrzymać dla nielicznych. I nienawidzę tego, co się tutaj teraz dzieje. Jest dużo negatywu, jeżeli chodzi o zmianę konstrukcji całej matematyki odnośnie do Svalbardu.
Turystyka jako główny filar gospodarki.
Są duże plusy dla małych film, ale na Svalbard trzeba sobie zasłużyć. Trzeba coś przejść w życiu, coś sobą reprezentować.
Mam nadzieję, że będą zapadały decyzje, które nie zniszczą doszczętnie tego miejsca.
Nie liczę na to. Jedyne co przemawia przez rządy to chciwość i wyzysk. Tak jak wszędzie. Jeżeli dotarło to już tutaj, to kwestia czasu. Będzie spopularyzowane, wyżute i wyplute.
Jest taki nowy trend na turystykę ostatniej szansy. Przyjeżdżajcie, zanim jaskinie lodowe znikną, zanim lodowce się stopią. Przyjeżdżajcie, niech jeszcze bardziej zniknie to miejsce. A w waszych głosach czuć smutek i żal. Inspirujesz się Svalbardem w swojej sztuce?
Jeżeli zerkniesz na koszulki, wystrój studia, to kompletnie nie. To, co mnie tutaj inspiruje najbardziej to mrok.
Mrok.
Dokładnie.
W jaki sposób inspiruje cię mrok? Rozmawiałam z artystą Olafem Storø, że wbrew pozorom w mroku można zobaczyć, a w ciszy svalbardzkiej usłyszeć więcej niż mogłoby się wydawać.
Możesz lepiej odnaleźć siebie. Musisz przejść przez chwilę walki. Teraz nie ma dnia. Budzisz się i gdyby nie budzik w telefonie nikt nie byłby się w stanie przestawić. Na niektórych działa to depresyjnie. Na mnie bardziej uspokajająco. Tak jakby ciągle była niedziela.
Ustawiasz budzik, zachowujesz rytm dnia, umawiasz się na konkretne godziny. Czujesz, że zatraciłbyś się, gdyby tego nie było?
Po paru latach bycia tutaj dostałem doświadczenie. Wiem, na co pozwala mi mój organizm. Trzeba słuchać siebie i organizmu. Trzeba prowadzić ze sobą dialog.
Jak wygląda dialog Maćka z Maćkiem?
Dużo w nim przeklinania.
Mówisz o złości?
Głównie staram się przeżyć następny dzień. Jeżeli cokolwiek planuję czy projektuję, robię to zazwyczaj w niedzielę, o ile mam ją wolną. Przygotowuję grafik na cały tydzień. Rozmawiam z ludźmi, spotykam się ze znajomymi, dzwonię do rodziny. Podejmuję decyzje na cały następny tydzień, a potem żyje z dnia na dzień. Zawsze dzieje się coś nowego, coś ekscytującego tak jak ty na przykład teraz. To daje siłę i motywację do działania.
A czujesz, że lubisz ludzi?
Potrzebuję dużo izolacji, ale ogólnie jestem ludzką osobą.
Zajmujesz się piercingiem?
Zgadza się.
A skaryfikacje?
Każdy ma jakiś spektrum, jeżeli chodzi o to, co reprezentuje, na przykład swoim wyglądem, czy tatuażami. Dla jednego maksimum będzie noszenie żółtej marynarki, a dla innego cięcie sobie palca. Ja jestem gdzieś pomiędzy. Dla mnie to subkultura.
Kiedy pierwszy raz zwróciłeś na nią uwagę?
W dziesiątym roku życia, kiedy dostałem pierwszą płytę Cannibal Corpse od mojego kumpla. Pierwsze rysunki były dla mnie czymś niesamowitym. Zawsze byłem wzrokowcem. Mama mnie zabierała do starych empików. Były tam albumy różnych malarzy i mama je namiętnie kupowała. Teraz nie widzę dla siebie innej drogi.
Kiedy zacząłeś rysować, a potem tatuować?
Miałem długi czas, kiedy byłem w stanie, który mi na to nie pozwalał. Inwestowałem w innych, ale cały czas siedziałem i dłubałem, żeby studio się rozwijało. Robiłem to po swojemu i po cichu. Nie wychylałem się. Przez lata nabrałem włochatych jaj, jeżeli chodzi o tatuowanie, ale same początki dla mnie były ciężkie.
Tatuowałeś do szuflady? Tak możemy to powiedzieć?
Zgadza się.
Nie byłeś pewien swoich umiejętności, wstydziłeś się, czy chodziło o to, że trudno było się przebić?
Nasze pokolenie było drugim pokoleniem tatuatorów. Ludzie na konwencjach znali się na przykład z gazet. Były małe konwencje, duże konwencje. Gdańsk, Szczecin, Kraków, Łódź. Ludzie się znali, wiedzieli, kto jest kim, można było pogadać. Ostatnio pojechałem na jedną z konwencji do Gdańska, gdzie spotkałem oldschoolowców, których pamiętam jeszcze sprzed lat i może było ich dwóch albo trzech. A cała reszta? Nie jesteś w stanie nadążyć.
W Longyearbyen częściej tatuujesz turystów, czy lokalsów?
Raz miałem ekipę, która kręciła tutaj Supermana. I przyszli techniczni od efektów specjalnych. To jest zupełnie inny świat. Potem przypłynął statek pełen ludzi z Greenpeace-u. I znowu zupełnie inny klimat. Ludzie z całego świata. Był tam facet, który miał około sześćdziesiątki, kucharz. Zapytał, czy lubię horrory i czy znam Dzień Bestii? Odpowiedziałem, że mam Dzień Bestii na VHSie, że to najbardziej kultowy film. Ten dziadek powiedział mi, że był obecny w tym miejscu, kiedy to nagrywali.
Można tu spotkać wyjątkowych ludzi, ale wracając do tego, co powiedziałeś wcześniej, gdyby ktoś rzeczywiście przyszedł i powiedział, że chce sobie ciachnąć palec, zrobiłbyś to?
W życiu. Nie bawię się w choroby psychiczne. Jeżeli tak się czujesz, poszukaj takich, którzy mają inne podejście niż ja. Nie neguję tego, ale wolę nie ingerować aż tak bardzo.
Jeżeli miałbyś powiedzieć coś światu na temat tatuażu, to co by to było?
Nie róbcie sobie. Nie róbcie sobie tatuaży. Tatuaże nie są dla wszystkich i nigdy nie powinny być dla wszystkich.
Dużo osób nie daje sobie teraz rady. Zaobserwowałem, że tatuator jest psychologiem. Ludzie przychodzą, bo chcą pogadać. Przejść kawałek cierpienia i obudzić się na nowo. Daje im to spokój.
Kto na przykład nie powinien robić?
Dzieciaki, które przyłażą do studia. Przeżyj trochę, miej jakieś doświadczenie, zrób coś, co będzie memento. Nie musi to być przemyślane, ale daj sobie chwilę. Musisz mieć jakąś historię, przejść przez coś i wtedy sobie zasłużyłeś. Tatuaż jest rytuałem przejścia. To jest pamiątka z danego momentu, chwili, przeżycia. Tatuaże nie powinny być dla wszystkich tak samo, jak opieka nad dziećmi. Dużo osób nie daje sobie teraz rady. Zaobserwowałem, że tatuator jest psychologiem. Ludzie przychodzą, bo chcą pogadać. Przejść kawałek cierpienia i obudzić się na nowo. Daje im to spokój. Mam ludzi, którzy zasypiają. To jest jedyny czas, kiedy są zrelaksowani. Możesz nazwać to sadomasochizmem, ale to zupełnie inny stan.
Czyli tatuowanie to forma terapii?
Zdecydowanie.
Jako terapeuta-tatuator czujesz się zmęczony czasami?
Jak przychodzą ekstremy. Czasami mówię, że nie mam dla kogoś dnia. Czasami jest ciężko i boli łeb.
Przepuszczanie przez siebie nie zawsze jest łatwe.
Oprócz tego, że trzeba być profesjonalistą w tym, co się robi, zaczynasz się z ludźmi przyjaźnić. Trzeba być elastycznym, jeżeli chodzi o wiele kwestii. Nie możesz siedzieć twardo przy swoim. Musisz być ludzką osobą.
Osoba, która tatuuje, musi stawiać granice? Jak wygląda proces dochodzenia do tego, co ostatecznie przenosi się na skórę?
Ja zaczynam od dyskusji. Jeżeli jest to większy projekt, wolę się spotkać i wszystko przedyskutować. Proszę taką osobę, żeby znalazła coś, co jej się podoba i pracujemy nad tym. Oczywiście tak jak mówiłem, ludzie przychodzą z gotowymi rzeczami. Wtedy rozmawiamy i coś z tego powstaje.
Wbiję kij w mrowisko w mrowisku. Ostatnio w mediach społecznościowych trafiłam na post, w którym informowano o badaniach wskazujących, że tatuaże powodują raka.
A co nie powoduje raka moja droga? To jest podstawa i od tego zacznijmy. Wszyscy zżeramy plastik, smarujemy się ołowiem. Co parę lat powstają nowe badania i teorie. Nikt na razie nie postawił sprawy jasną. Zmienili tusze na mniej rakotwórcze, ale moim zdaniem była to ingerencja, w celach wsadzenia łap w biznes. Tusze są teraz dużo droższe. Sprzęt i higiena to podstawa, więc nie mogę negować.
Na Svalbardzie tatuujesz wyłącznie svalbardzkie rzeczy? Niedźwiedzie polarne, lodowce, o których wczoraj rozmawialiśmy, zorzę polarną?
Zgadza się. Wszystko, co wymieniłaś powyżej.
Najdziwniejsze?
Mam pamięć jak złota rybka.
Jesteś bratnia dusza moja.
Tam jak sobie zajrzysz, to jest zeszły rok.
Kopalnia pięknych rysunków. Czego nie wytatuowałby sobie tatuator?
Tego samego czego nie wytatuowałbym na klientach. Żadnych rzeczy, które są brudem. Na przykład nic, co ma jakikolwiek związek z tymi panami z II wojny światowej, ani nic, przez co działek przewróciłby się w grobie.
Są osoby, które nadal to robią?
Jasne, że tak. Żyjemy w dziwnych czasach. Nie tatuuje też twarzy. Dla mnie to bilet w jedną stronę. Do Azkabanu. Na to albo musisz być meksykańskim bandytą, albo kolesiem, który pracuje w barze od trzydziestu lat. Żeby to zrobić, muszę cię znać.
Tatuator musi być perfekcjonistą?
Wypadałoby, a z drugiej strony niekoniecznie. Wszystko zależy od człowieka. Każdy przygotowuje się inaczej. Musisz znać siebie i wiedzieć, co cię nakręca do roboty.
Co jeszcze pasjonuje cię manualnie, jeżeli chodzi o tworzenie?
Lubię sobie pomalować, uwielbiam plakaty. Uwielbiam składać rzeczy i mówiliśmy na przykład o kolażu. Lubię robić coś z niczego. Inspiruje się innymi tatuatorami albo wzorami i przerabiam je po swojemu. Zawsze znajdzie się element oka, chaty Baby Jagi, troll chałupa. Zawsze jest troll. Lubię trochę folkloru, ale właśnie takiego rodzimego z danego miejsca. Lubię to łączyć. No i wiadomo, wszechobecne oko Saurona.
Zdarza ci się nie mieć weny?
Zdecydowanie. To jest właśnie cały klimat mnie i malowania. Dla mnie to są tylko dwa miesiące w roku i to jest wrzesień, październik, kiedy zaczyna bić mrokiem. Moja córa dużo po mnie przejęła i sama robi takie rzeczy, że ja wymiękam. Ma piętnaście lat. Jestem dumnym ojcem.
A co robisz wtedy, kiedy weny nie ma?
Oglądam horrory.
Ryszard Kapuściński ponoć kładł się na podłodze.
Czyli był zdeterminowany i był dobrym rzemieślnikiem, który potrafił wyprowadzić się w reżim. Podstawą jest bycie konsekwentnym. Masz pamięć mięśni, więc jeżeli za długo czegoś nie robisz, to rdzewiejesz. Wypalenie przychodzi w ten czy w inny sposób. Nie jesteśmy robotami. Jeszcze.
Nie boisz się wtedy, że straciłeś, nie umiesz?
Pierwsze takie stany, które masz, dokładnie to podpowiadają. W paranoi myślisz, że do niczego się nie nadajesz i jesteś do dupy. Z wiekiem przychodzi ulga, wyrąbanie na wszystko. To jest przyjemne. Tak długo, jak długo wstajesz z gleby, tak długo żyjesz. Czasami trzeba zejść do takiego pułapu. Czasami trzeba dać sobie umrzeć na chwilkę. Tylko ci, którzy nie boją się śmierci, żyją właściwie.
Potwierdziłeś teraz, że jesteś prawdziwym terapeutą. Może w Poznaniu studiowałeś psychologię właśnie.
Mam zaliczone półtora semestru teologii, bo uciekałem przed wojskiem.
Tutaj wyjdziesz i możesz zniknąć. Dzisiaj jesteś jutro cię nie ma, ale w taki bardziej namacalny sposób.
Twoja córka była na Svalbardzie?
Powiedziała, że to przepiękne miejsce, ale ona tu mieszkać ze mną nie będzie. Trzeba trochę przeżyć albo autentycznie być otwartym na wszystko, co się tutaj dzieje dookoła, żeby mieć jakąkolwiek pasję do tego miejsca. Trzeba mieć szacunek i respekt do tego, gdzie się jest, bo to nie jest Poznań czy Warszawa, to nie jest nawet kurde Rzepin. Tutaj wyjdziesz i możesz zniknąć. Dzisiaj jesteś jutro cię nie ma, ale w taki bardziej namacalny sposób.
Jeżeli miałabyś wytatuować Svalbard w jego najbrzydszej odsłonie, co by to było?
Nie wiem, oprócz niechęci do rządu, całą resztę lubię. Nawet wrzucam te ostatnie wieże. Są tutaj moim znakiem rozpoznawczym. Nie niedźwiedzie polarne, tylko industrialna cytadela, która jeszcze tu stoi. Z czasów, w których ludzie robili coś z drewna i w których to wszystko miało sens.
Czyli ta najfajniejsza strona to historia Svalbardu?
Trzeba mieć respekt do tych, którzy byli tu przed nami. Tu się nie przyjeżdża, bo chce się zmieniać świat. Musisz być i mieć szacunek do tego miejsca.
Spacerowałam wczoraj po Nybyen. Zwróciłam, śnieżyca dawała mi się we znaki. Schodząc, spotkałam renifera, zamarłam, umysł pomylił go z innym stworzeniem.
W zeszłym roku po internecie krążył film z niedźwiedziem polarnym z Piramiden.
I człowiekiem, który wskakuje na skuter?
Tak, tatuowałem ich. Zrobili sobie niedźwiedzia polarnego z karabinem. Na pośladkach. Nie pamiętam, czy ten, który uciekał był z Piramiden. Była to ekipa przewodników z Włoch, Niemiec, Austrii.
Zabierasz ze sobą na ląd historie, o których tu słyszysz?
Ludzie są bardzo mocno związani z tą małą komuną. Wszyscy wiedzą o wszystkich, wszystko.
Tak, dużo ploteczek jest.
To jest sympatyczne, ale ja nie angażuję się emocjonalnie, choć śmiesznie jest posłuchać. No i jest rada starszych panów, którzy są tutaj po dziesięć lat i więcej. Miło ich znać, usiąść koło nich, porozmawiać. Mają ciekawe spojrzenie na różne zmiany tu zachodzące. Fajnie posłuchać mądrzejszego. To, co najbardziej utkwiło mi w głowie to Piramiden. Czas tam zamarł. Pamiętam, że jak byłem dzieciakiem, Rosjanie wyszli ze Świnoujścia. Biegaliśmy za dzieciaka jako harcerze i sprawdzaliśmy, co zostawili. Były to ich stare obrazki, mozaiki, a to wszystko dalej jest w Piramiden. Oprócz tego nakręcili tam dwa horrory.
Tatuowałeś kiedyś twórczość Beksińskiego?
Lubię patrzeć na jego obrazy. Beksiński reprezentuje coś, co jest nie do podrobienia. Ktoś porównuje Beksińskiego do Gigera, ale on jest kompletnie innym rodzajem artysty. Używa innych mediów. To, co ich łączy, to mrok. Ten Beksińskiego jest poetycko straszny. Jak dla mnie na bazie jego obrazów powstawały potwory do Constantine’a. To tak jakby miało się połączenie z czymś mrocznym i potrafiło się to idealnie zaprezentować. Spójrzmy na życie Beksińskiego do samego końca. Musiał złożyć wiele ofiar dookoła, żeby robić to, co robił, a był poświęcony, pochłonięty. To obsesja.
Istnieją tacy tatuatorzy, których prace są ci bliskie albo, których podziwiasz?
Zawsze będę wymieniał jedną osobę. Paul Booth był prekursorem dla wszystkich mrocznych i diabelskich tatuatorów. Wybiło się na nim bardzo dużo znanych osobników. Bardziej znanym w Polsce był jednak Robert Hernandez. On też lubował się w mroku. Robił pierwsze dobrze wykonane portrety dziewczynek z Egzorcysty. Miał specyficzny rodzaj cieniowania. Paul Booth reprezentował natomiast amerykańską stronę podziemia. Tatuował takie zespoły jak Slayer. Kiedy odwiedziłem jego studio, byłem gówniarzem. To były moje początki, miałem około 20 lat. Przed wejściem byłem zestresowany jak przed audiencją u papieża. Zaprosił mnie do siebie, a ja stałem za nim i chłonąłem wszystko. Dla mnie to było błogosławieństwo.
Jak to się stało, że do niego trafiłeś?
Moja siostra mieszka w Stanach i w tym okresie czasem mieszkała pod Nowym Jorkiem. Jak więc nie pójść do studia tatuażu, na który patrzysz od dziesięciu lat. Zobaczyłem tę całą ekipę, którą znałem tylko z internetu albo z gazetek.
Myślisz, że miało to wpływ na twoją dalszą pracę?
Ja to potraktowałem jak błogosławieństwo. Wiedziałem już wtedy, że robię dobrze.
To musiało być miłe uczucie.
Zawsze lęki, obawy, strachy i wszystko, czym nachłonął organizm od dzieciaka, wynikają ze złych związków między rodzicami i kolegami. Na samym końcu na zgliszczach tego buduje się charakter. Ze swoimi demonami musisz umieć albo tańczyć, albo walczyć.
„You have to earn your way to Svalbard. You have to go through something in life, stand for something”. Maciej Pawelec on the art of tattooing in the Arctic
A head with bloodied eye sockets hung on the wall, but there were other body parts there as well. Muscles illustrated in detail and projections of the human skull from all sorts of angles. In the middle of the room stood a table wrapped in black plastic. I looked to my left and saw stuffed birds. Steven Seagal, Guillie Eilish, Jack Nich’owl’son. It was two o’clock in the afternoon, but the mountain rising beyond the window was shrouded in darkness. The only bright spot was the snow, which had been blown in by the storm and had settled in the folds of the shutters. Everything you’d expect to find in a troll’s hut was there. Except, perhaps, for the frame containing the record of what the people tattooed inside had carried on their skin: polar bears, Svalbard reindeer, butterflies, gray terns, owls, manta rays, and huskies.
The silence between questions was filled by the sound of the tattoo machine. It never stopped and blended with the music. The shapes of a dragon slowly took form on the skin. The process was supposed to take almost the entire day, but those words sounded absurd in the middle of the polar night, as they usually did at this time of year. Just like the idea of falling in love in a place as inhospitable as Svalbard. In a place that didn’t conform to the system of measuring time invented by humans. We’d both already moved past the stage of butterflies in our stomachs, so I glanced at my watch to make sure once more, and Maciej Pawelec, a tattoo artist from Poland, told me about the magic that had kept him on the archipelago. We talk about his first drawings, the boundaries of tattooing, who shouldn’t get a tattoo, and, conversely, what a man fleeing a polar bear on a snowmobile in Pyramiden actually had tattooed on himself.
Do you only come here during the polar night? I’m wondering how you ended up in Svalbard.
Fourteen years ago, I moved to Trøndelag. I opened a tattoo studio there. One of my Norwegian friends told me I had to see Svalbard because, in his opinion, it would suit me better. I Googled the archipelago and thought that, aside from the miners and a few other people, the place wasn’t very big or interesting.
What happened next?
One of my clients moved here, and I was already making the rounds around my town anyway. Being a tattoo artist is like a nomadic lifestyle. You have to keep moving, growing, and meeting people. I asked if I could come over, spend some time with him, see what the place was like, explore, and do some tattooing. It was March 2023. I came here, and I’ve been coming back regularly ever since. This place is magical. I already know for sure that I love being here.
I share that passion.
Do you dream about Svalbard?
I do.
Of course I do. It’s magic.
The studio where we’re talking looks like it’s permanently set up. This is your workplace, your home. You organized this space yourself, it seems very interesting?
All these posters hanging here, I’ve been making them here over the past year, every time I’ve come.
Do you see a difference between tattooing in Svalbard and what you create in other parts of the world?
People from different cultures live in Svalbard. When a client from France comes to me and I see his tattoos, I can immediately tell who tattooed him and what their style was. A tattoo from Russia, for example, would be different. You can tell by the way the lines are drawn and how the same motifs are rendered. It’s either old school or new surrealistic styles.
Do you have a favorite style?
I’m a craftsman. I work with whatever I have on hand.
Do you create tattoos from scratch, or does it happen more often that a client comes to you with a preconceived idea and you bring it to life on their skin?
It all depends on the client, but the truth is that in the age of AI, people come in with ready-made designs, and it’s hard to convince someone to do anything else. You know, there’s a difference between a tattoo studio and a tattoo parlor.
Can you explain that difference?
The difference is this: there are tattoo artists who specialize in their own particular style. They do a specific type of work, and people come to them exclusively for that. This place isn’t like that. It requires knowledge of various techniques and methods. An artist could do part of it, but if they couldn’t draw a line properly or do some old-school or fineline work… Now that’s the most important thing, because over the last seven years, the whole trend has shifted toward fineline, that is, small designs. And it has to be done well; that’s when people come back.
People are coming in with AI-generated drawings? What do you think about that? Doesn’t that, in a way, take away from tattoo artists and other artists what they love most? If I understand correctly, in every profession or passion like this, it’s all about the moment of creation itself, the moment we all fell in love with at some point.
For me, it’s a new medium. A way to look at something that can be developed. No one said we have to use it. Obviously, no tattoo artist is a printer, except for portrait artists and realists.
Can you imagine a time when there will be printers that can tattoo people?
I’m all for it, absolutely.
And what will you be doing then?
Then the toughest ones will go underground, and their work will be in high demand. All the rest of the paper-punchers will be sickening and boring after a decade. Maybe we’ll move on to a new level of scarification, something that’s been around since 2000. Maybe it’ll be 3D, maybe the end of the world. It’s not for us to wonder about.
All right, so you don’t think about the future, in that case, what thoughts steal most of your time during the polar night?
This place is magical. And it calls to you. Just as you say, so does Dominika, who has a good term for it. You get Svalbard fever, and one way or another, you have to be here. I find peace here, my own sanctuary.
Peace of mind?
Svalbard is unique. It offers so much peace and quiet that you can actually catch your own thoughts. I’d prefer to keep it that way for just a select few. And I hate what’s happening here right now. There’s a lot of negativity surrounding the overhaul of the entire framework regarding Svalbard.
Tourism as the main pillar of the economy.
There are big advantages for small films, but you have to earn your place in Svalbard. You have to have gone through something in life, to represent something.
I hope decisions will be made that won’t completely destroy this place.
I’m not counting on it. The only things driving governments are greed and exploitation. Just like everywhere else. If it’s already reached this point here, it’s only a matter of time. It will be popularized, milked dry, and spat out.
There’s this new trend in last-chance tourism. Come visit before the ice caves disappear, before the glaciers melt. Come visit, let this place disappear even more. And you can hear the sadness and regret in your voices. Do you draw inspiration from Svalbard in your art?
If you look at the T-shirts or the studio decor, absolutely not. What inspires me most here is the darkness.
Darkness.
Exactly.
How does darkness inspire you? I spoke with artist Olaf Storø, who said that, contrary to appearances, you can see more in the dark and hear more in the silence of Svalbard than you might think.
You can find yourself more easily. You have to go through a moment of struggle. There’s no such thing as “day” now. You wake up, and if it weren’t for the alarm on your phone, no one would be able to adjust. For some people, this has a depressing effect. For me, it’s more calming. It’s as if it were Sunday all the time.
You set your alarm, maintain a daily rhythm, and make plans for specific times. Do you feel like you’d lose your way if it weren’t for that?
After a few years of being here, I’ve gained some experience. I know what my body can handle. You have to listen to yourself and your body. You have to have a dialogue with yourself.
What’s Maciek’s dialogue with himself like?
It involves a lot of swearing.
Are you talking about anger?
Mostly, I just try to get through the next day. If I plan or organize anything, I usually do it on Sunday, if I have the day off. I make a schedule for the whole week. I talk to people, meet up with friends, and call my family. I make decisions for the entire coming week, and then I just take each day as it comes. There’s always something new and exciting happening, like you, for example, right now. That gives me strength and motivation to keep going.
Do you feel like you like people?
I need a lot of solitude, but overall, I’m a social person.
Do you do piercings?
That’s right.
What about scarification?
Everyone has their own spectrum when it comes to what they represent, for example, through their appearance or tattoos. For one person, the extreme might be wearing a yellow jacket, while for another, it might be cutting off a finger. I’m somewhere in between. For me, it’s a subculture.
When did you first notice it?
When I was ten, after a friend gave me my first Cannibal Corpse album. Those first drawings were something incredible to me. I’ve always been a visual person. My mom used to take me to old art bookstores. There were art books by various painters, and my mom would buy them passionately. Now I can’t imagine any other path for myself.
When did you start drawing, and then tattooing?
There was a long period when my circumstances didn’t allow it. I was investing in others, but I was constantly sitting there tinkering to help the studio grow. I did it my own way and quietly. I didn’t stick my neck out. Over the years, I’ve gained some guts when it comes to tattooing, but the very beginning was tough for me.
Did you tattoo just for yourself? Can we put it that way?
That’s right.
Were you unsure of your skills, were you shy, or was it just hard to break into the scene?
Our generation was the second generation of tattoo artists. People at conventions knew each other from magazines, for example. There were small conventions and big conventions, Gdańsk, Szczecin, Kraków, Łódź. People knew each other, knew who was who, and you could have a chat. Recently, I went to a convention in Gdańsk, where I met some old-school tattoo artists I remember from years ago, maybe two or three of them. And the rest? You can’t keep up.
In Longyearbyen, do you tattoo tourists or locals more often?
Once I had a crew here filming Superman. And the special effects technicians showed up. It’s a completely different world. Then a ship full of people from Greenpeace arrived. And again, a completely different vibe. People from all over the world. There was a guy there in his sixties, a cook. He asked if I liked horror movies and if I knew Day of the Beast. I told him I had Day of the Beast on VHS, that it’s the most iconic movie ever. This old guy told me he was actually there when they filmed it.
You can meet some really unique people here, but going back to what you said earlier, if someone actually came in and said they wanted to cut off their finger, would you do it?
No way. I don’t mess around with mental illness. If that’s how you feel, find someone who takes a different approach than I do. I’m not denying it, but I’d rather not get involved that deeply.
If you had to say one thing to the world about tattoos, what would it be?
Don’t get them. Don’t get tattoos. Tattoos aren’t for everyone, and they should never be for everyone.
Who, for example, shouldn’t get one?
Kids who just show up at the studio. Live a little, gain some experience, do something that will serve as a memento. It doesn’t have to be well-thought-out, but give yourself some time. You need to have a story, go through something, and then you’ve earned it. A tattoo is a rite of passage. It’s a memento of a specific moment, a moment in time, an experience. Tattoos shouldn’t be the same for everyone, just like parenting. A lot of people can’t handle it these days. I’ve noticed that a tattoo artist is like a psychologist. People come in because they want to talk. To go through a bit of suffering and be reborn. It gives them peace. I have clients who fall asleep. It’s the only time they’re relaxed. You could call it sadomasochism, but it’s a completely different state.
So tattooing is a form of therapy?
Definitely.
As a tattoo artist and therapist, do you ever feel tired?
When things get extreme. Sometimes I say I just don’t have the energy for someone that day. Sometimes it’s hard and my head hurts.
It’s not always easy to let things roll off your back.
Besides having to be a professional at what you do, you start to become friends with people. You have to be flexible when it comes to many issues. You can’t just stick rigidly to your guns. You have to be human.
Does a tattoo artist need to set boundaries? What’s the process of deciding what ultimately gets inked onto the skin?
I start with a discussion. If it’s a larger project, I prefer to meet in person and discuss everything. I ask the person to find something they like, and we work on it. Of course, as I said, people sometimes come in with designs already prepared. Then we talk, and something comes out of it.
I’m going to stir up a hornet’s nest. I recently came across a post on social media reporting on studies suggesting that tattoos cause cancer.
And what doesn’t cause cancer, my dear? That’s the bottom line, so let’s start there. We’re all ingesting plastic and slathering ourselves with lead. New studies and theories pop up every few years. No one has set the record straight yet. They’ve switched to less carcinogenic inks, but in my opinion, that was just interference aimed at getting their hands on the business. Inks are much more expensive now. Equipment and hygiene are essential, so I can’t argue with that.
In Svalbard, do you only tattoo Svalbard-themed designs? Polar bears, glaciers, which we talked about yesterday, and the Northern Lights?
That’s right. Everything you mentioned above.
The strangest one?
I have a memory like a goldfish.
You’re my soulmate.
If you look back there, it’s all from last year.
A treasure trove of beautiful designs. What wouldn’t a tattoo artist tattoo on himself?
The same things I wouldn’t tattoo on my clients. Nothing that’s distasteful. For example, nothing that has anything to do with those guys from World War II, or anything that would make my grandfather turn over in his grave.
Are there people who still do that?
Sure, there are. We live in strange times. I also don’t tattoo faces. For me, that’s a one-way ticket, to Azkaban. To do that, you’d either have to be a Mexican bandit or a guy who’s been working in a bar for thirty years. To do that, I’d have to know you.
Does a tattoo artist have to be a perfectionist?
Ideally, yes, but on the other hand, not necessarily. It all depends on the person. Everyone prepares differently. You have to know yourself and know what gets you fired up for the job.
What else do you enjoy doing with your hands when it comes to creating?
I like to paint; I love posters. I love putting things together, we were talking about collage, for example. I like making something out of nothing. I get inspired by other tattoo artists or designs and rework them in my own way. There’s always an eye, Baba Yaga’s hut, or a troll’s cottage. There’s always a troll. I like a bit of folklore, but specifically the local folklore from a given place. I like to mix it all together. And, of course, the ever-present Eye of Sauron.
Do you ever lose your creative spark?
Definitely. That’s just the whole vibe of me and painting. For me, it’s only two months a year, September and October, when the darkness starts to set in. My daughter has picked up a lot from me and does things on her own that blow me away. She’s fifteen. I’m a proud father.
So what do you do when you’re not feeling inspired?
I watch horror movies.
Ryszard Kapuściński supposedly used to lie down on the floor.
So he was determined and a skilled craftsman who knew how to push himself to the limit. The key is consistency. You have muscle memory, so if you don’t do something for too long, you get rusty. Burnout comes one way or another. We’re not robots. Not yet.
Aren’t you afraid then that you’ve lost it, that you don’t know how anymore?
The first times you experience those feelings, that’s exactly what they tell you. In your paranoia, you think you’re good for nothing and that you suck. With age comes relief, not giving a damn about anything. That’s pleasant. As long as you get back up off the ground, you’re alive. Sometimes you have to hit rock bottom. Sometimes you have to let yourself die for a moment. Only those who aren’t afraid of death truly live.
You’ve just confirmed that you’re a real therapist. Maybe you actually studied psychology in Poznań.
I’ve completed one and a half semesters of theology because I was trying to avoid the military.
Has your daughter been to Svalbard?
She said it’s a beautiful place, but she won’t be living here with me. You have to experience a bit of life here or be genuinely open to everything that’s going on around you to develop any passion for this place. You have to have respect for where you are, because this isn’t Poznań or Warsaw, it’s not even, damn it, Rzepin. Here, you step outside and you could just vanish. You’re here today, gone tomorrow, but in a much more tangible way.
If you were to get a tattoo of Svalbard at its ugliest, what would it be?
I don’t know, aside from my aversion to the government, I like everything else. I even include those last towers. They’re my trademark here. Not polar bears, but the industrial citadel that still stands here. From a time when people made things out of wood and when it all made sense.
So the coolest thing about this place is Svalbard’s history?
You have to respect those who were here before us. You don’t come here because you want to change the world. You have to be here and have respect for this place.
I was walking around Nybyen yesterday. I turned back, the snowstorm was really getting to me. On my way down, I came across a reindeer; I froze, my mind mistook it for another creature.
Last year, a video of a polar bear from Piramiden was making the rounds online.
And a man jumping onto a snowmobile?
Yes, I tattooed them. They got a polar bear with a rifle. On their buttocks. I don’t remember if the one who was running away was from Piramiden. It was a group of guides from Italy, Germany, and Austria.
Do you take the stories you hear here back with you to the mainland?
People are very closely connected to this little community. Everyone knows everything about everyone else.
Yeah, there’s a lot of gossip.
It’s charming, but I don’t get emotionally involved, though it’s funny to listen to. And then there’s the council of older gentlemen who’ve been here for ten years or more. It’s nice to get to know them, sit down with them, and chat. They have an interesting perspective on the various changes taking place here. It’s great to listen to someone wiser. What stuck with me the most was Piramiden. Time has stood still there. I remember when I was a kid, the Russians left Świnoujście. As kids, we’d run around as Boy Scouts and check out what they’d left behind. There were their old paintings, mosaics- and all of that is still there in Piramiden. On top of that, they filmed two horror movies there.
Have you ever tattooed Beksiński’s artwork?
I like looking at his paintings. Beksiński represents something that’s impossible to imitate. Some people compare Beksiński to Giger, but he’s a completely different kind of artist. He uses different media. What they have in common is darkness. Beksiński’s darkness is poetically terrifying. As far as I’m concerned, the monsters in Constantine were inspired by his paintings. It’s as if you had a connection to something dark and were able to present it perfectly. Let’s look at Beksiński’s life right up to the very end. He had to make many sacrifices in his personal life to do what he did, and he was devoted, consumed by it. It’s an obsession.
Are there any tattoo artists whose work resonates with you or whom you admire?
There’s one person I’ll always mention. Paul Booth was a pioneer for all dark and devilish tattoo artists. A lot of well-known figures got their start with him. Robert Hernandez, however, was better known in Poland. He also had a penchant for the dark. He did the first well-executed portraits of the girls from The Exorcist. He had a distinctive shading style. Paul Booth, on the other hand, represented the American side of the underground scene. He tattooed bands like Slayer. When I visited his studio, I was just a kid. Those were my early days; I was about 20 years old. Before going in, I was as nervous as if I were about to have an audience with the Pope. He invited me in, and I stood behind him, soaking it all in. For me, it was a blessing.
How did you end up going to him?
My sister lives in the States, and at the time she was staying near New York. So how could I not go to the tattoo studio I’d been eyeing for ten years? I saw the whole crew-people I’d only known from the internet or magazines.
Do you think that had an impact on your future work?
I took it as a blessing. I already knew back then that I was on the right track.
That must have been a nice feeling.
All the anxieties, worries, fears, and everything else your body has absorbed since you were a kid stem from bad relationships with your parents and peers. In the end, character is built on the ashes of all that. You have to know how to either dance with your demons or fight them.
English version: DeepL
